Na co mogę liczyć w związku z wadliwością umowy kredytu frankowego?

Czy droga sądowa to jedyne rozwiązanie?

Podstawową drogą służącą do dochodzenia swoich praw w sprawach frankowych jest droga sądowa. Tylko sąd może ustalić (stwierdzić) nieważność umowy kredytu frankowego lub ustalić, że między kredytobiorcami a bankiem nie istnieje stosunek prawny wynikający z umowy kredytu. Przed skierowaniem sprawy na drogę sądową możliwe jest prowadzenie negocjacji z bankiem w sprawie zwrotu przez bank nienależnie pobranych pieniędzy. Co prawda, zapowiadany kilka lat temu program ugód zawieranych przez banki z klientami zakończył się niepowodzeniem, ale w niektórych sprawach, indywidualnie ocenionych przez profesjonalnego pełnomocnika, zasadne może być prowadzenie rozmów z bankiem.

Ustalenie nieważności umowy

Podstawowym żądaniem w sprawie frankowej jest żądanie ustalenia nieważności umowy kredytu frankowego (potocznie nazywane: unieważnienie). W przypadku ustalenia nieważności umowy traktuje się ją, jakby nigdy nie została zawarta. Zgodnie z tzw. teorią dwóch kondykcji kredytobiorca i bank będą zobowiązani do osobnego zwrotu świadczeń. Kredytobiorca w wyniku nieważności umowy będzie mógł dochodzić zapłaty przez bank kwoty stanowiącej sumę wszystkich pieniędzy, które kredytobiorca zapłacił w wykonaniu nieważnej umowy. Chodzi tu przede wszystkim o sumę rat kapitałowych, rat odsetkowych czy rat kapitałowo-odsetkowych, a także prowizji czy opłat dodatkowych w postaci składek na ubezpieczenie. Z drugiej strony bank będzie mógł zażądać od kredytobiorcy jednorazowej zapłaty całej kwoty, którą kredytobiorca otrzymał jako kwotę kredytu.

Równolegle z żądaniem ustalenia nieważności umowy kredytu frankowego albo zamiast żądania ustalenia nieważności umowy można wystąpić z żądaniem zapłaty kwoty stanowiącej sumę wszystkich pieniędzy, które kredytobiorca zapłacił w wykonaniu nieważnej umowy. Samodzielne wystąpienie z tym roszczeniem dotyczy przede wszystkim umów, które zostały rozwiązane wskutek całkowitej spłaty kredytu.

Klauzule abuzywne w umowach kredytów frankowych – co dalej?

W sprawach frankowych najczęściej pojawia się też ewentualnie żądanie ustalenia niezwiązania konsumentów tzw. klauzulami abuzywnymi. Klauzule abuzywne to niedozwolone postanowienia umowne, czyli postanowienia, które nie zostały uzgodnione indywidualnie z konsumentem i które kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Postanowieniami tymi są przede wszystkim klauzule indeksacyjne i klauzule denominacyjne. Ważną rolę w umożliwieniu skutecznego dochodzenia ustalenia niezwiązania konsumentów klauzulami indeksacyjnymi i denominacyjnymi odegrał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), który w wyroku w sprawie Kamil Dziubak, Justyna Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank International AG (wyrok TSUE z 3.10.2019 r., C-260/18) określił, że klauzule dotyczące ryzyka wymiany określają główny przedmiot umowy kredytu. Ustalenie abuzywności takich klauzul otwiera drogę do niezwiązania konsumentów całą umową lub do ustalenia nieważności całej umowy. Równocześnie z żądaniem ustalenia bezskuteczności niedozwolonych postanowień umownych należy wnieść o zapłatę przez bank kwoty, która jest nadwyżką (nadpłatą) sumy wszystkich świadczeń zapłaconych przez kredytobiorców w czasie wykonywania wadliwej umowy nad sumą wszystkich świadczeń, które byłyby spełnione, gdyby umowa nie zawierała postanowień niedozwolonych.

Orzecznictwo dopuszcza także odfrankowienie umowy, czyli możliwość dalszego obowiązywania umowy kredytu frankowego po usunięciu z niej wszelkich powiązań z walutą obcą, a umowa taka będzie oprocentowana w sposób korzystny dla klienta, ponieważ zastosowanie znajdzie stawka referencyjna LIBOR 3M CHF, a od 1 stycznia 2022 r. – stopa składana SARON.

Jak wygląda praktyka orzecznicza polskich sądów?

W świetle danych zgromadzonych przez Związek Banków Polskich (ZBP) według stanu informacji na 30.04.2021 r.niemal 80% postępowań przed sądami pierwszej instancji zakończyło się przegraną banków. W zdecydowanej większości postępowania te zakończyły się wyrokami opierającymi się na założeniu o nieważności czynności prawnej. Z kolei z danych zgromadzonych w 2020 r. przez Stowarzyszenie Stop Bankowemu Bezprawiu wynika, że po wyroku TSUE w sprawie Dziubaków odsetek spraw wygranych przez kredytobiorców wynosił aż 88%.

Obecnie odsetek spraw rozstrzyganych na korzyść pozywających kredytobiorców można oszacować jako jeszcze większy. W głównej mierze jest to zasługa autorytetu sędziów Sądu Okręgowego w Warszawie oraz Sądu Apelacyjnego w Warszawie, którzy, wydając wiele korzystnych wyroków, ukształtowali dominującą linię orzeczniczą w niemal wszystkich sądach w Polsce. Szczególnie widać to w XXVIII Wydziale Cywilnym Sądu Okręgowego w Warszawie, czyli w tzw. wydziale frankowym, w którym rozpoznawane są wyłącznie sprawy związane z kredytami indeksowanymi i kredytami denominowanymi, a orzekający w nim sędziowie mają duże doświadczenie w sprawach frankowych.

Ważne jest jednak, że musimy właściwie dokonać wyboru, komu powierzymy naszą sprawę frankową. Na rynku działa wielu pośredników, którzy nie posiadają właściwego wykształcenia i przygotowania do tego typu spraw. Z tego powodu już na samym początku przy przygotowaniu pozwu mogą pojawić się błędy, które ostatecznie przyczynią się do niekorzystnego wyroku. Kancelaria adwokacka Lexay świadczy usługi na najwyższym poziomie przez doskonale przygotowanych adwokatów. Adwokaci, którzy w kancelarii Lexay prowadzą sprawy frankowiczów, odbyli szkolenia, które przygotowały ich do świadczenia profesjonalnych i rzetelnych usług, a także nieustannie utrwalają i zdobywają nową wiedzę, analizując najnowsze orzecznictwo sądowe. Wybór właściwej strategii procesowej, czyli decyzja, czy korzystniejsze będzie ustalenie nieważności umowy, czy też odfrankowienie umowy, powinien zostać powierzony tylko profesjonalnym pełnomocnikom.