Narkotyki, substancje psychoaktywne, środki odurzające, używki – czym są i jakie kary grożą za ich posiadanie?
Środki odurzające, substancje psychoaktywne i narkotyki – czym są i co grozi za ich posiadanie?
Policja znalazła przy Tobie susz, tabletki, proszek albo inną substancję. Dostałeś wezwanie, zatrzymano Cię do wyjaśnień albo ktoś powiedział, że „to tylko mała ilość, więc nic Ci nie grozi”. W sprawach narkotykowych takie uproszczenia bywają ryzykowne.
Środki odurzające, substancje psychotropowe i nowe substancje psychoaktywne są w polskim prawie traktowane odmiennie, ale każda z tych kategorii może prowadzić do sprawy karnej albo administracyjnej. Znaczenie ma nie tylko rodzaj substancji, ale też ilość, cel posiadania, okoliczności zatrzymania i to, co powiesz podczas pierwszego przesłuchania.
Najgorsze, co można zrobić, to iść na przesłuchanie „na szybko”, bez sprawdzenia, o jaki czyn chodzi. W sprawach narkotykowych jedno zdanie o tym, skąd substancja pochodziła, dla kogo była albo czy ktoś miał do niej dostęp, może zmienić ocenę sprawy.
Najważniejsze w skrócie
- „Narkotyki” to określenie potoczne. Ustawa posługuje się pojęciami: środek odurzający, substancja psychotropowa, nowa substancja psychoaktywna i środek zastępczy.
- Podział na narkotyki twarde i miękkie nie jest podstawowym podziałem prawnym. W sprawie karnej liczy się wykaz substancji, ilość, cel posiadania i okoliczności czynu.
- Za posiadanie środków odurzających lub substancji psychotropowych grozi do 3 lat pozbawienia wolności. Przy znacznej ilości kara może wynosić od roku do 10 lat.
- Nieznaczna ilość na własny użytek może dawać podstawę do umorzenia postępowania. Nie dzieje się to automatycznie. Trzeba wykazać okoliczności sprawy i niską społeczną szkodliwość czynu.
- Udzielanie, sprzedaż, przewóz albo wprowadzanie do obrotu to poważniejsze zarzuty niż samo posiadanie. Wtedy ryzyko kary jest wyższe.
- Przed przesłuchaniem warto sprawdzić dokumenty. Szczególnie protokół zatrzymania, protokół przeszukania, postanowienie o przedstawieniu zarzutów i wezwanie.
Środek odurzający, substancja psychotropowa, substancja psychoaktywna – czym to się różni?
W języku potocznym wiele osób mówi po prostu: narkotyki, używki, substancje odurzające albo środki psychoaktywne. W prawie te nazwy nie zawsze znaczą to samo.
Środek odurzający to substancja objęta kontrolą na podstawie ustawy i przepisów wykonawczych. W praktyce mogą to być substancje naturalne albo syntetyczne, które działają na ośrodkowy układ nerwowy i znajdują się w odpowiednim wykazie.
Substancja psychotropowa również jest objęta kontrolą, ale stanowi odrębną kategorię prawną. Nie chodzi więc tylko o to, „czy coś odurza”, ale o to, czy dana substancja została zakwalifikowana w przepisach.
Nowa substancja psychoaktywna to substancja albo grupa substancji, która działa na ośrodkowy układ nerwowy, może naśladować działanie środków odurzających lub substancji psychotropowych i stwarza porównywalne zagrożenia zdrowotne albo społeczne.
Nie nazwa z opakowania rozstrzyga sprawę. Dla policji, prokuratury i sądu znaczenie ma wynik badań, wykaz substancji i okoliczności posiadania. To, że ktoś kupił produkt jako „kolekcjonerski”, „ziołowy” albo „legalny”, nie zamyka tematu.
Środki odurzające – przykłady i wykaz
Osoby szukające informacji często wpisują hasła typu: środki odurzające przykłady, substancje psychoaktywne przykłady, wykaz środków odurzających albo lista narkotyków zakazanych w Polsce. Taka lista ma znaczenie, ale trzeba korzystać z aktualnych aktów prawnych, a nie z przypadkowych zestawień z internetu.
W praktyce do substancji, które najczęściej pojawiają się w sprawach karnych, należą między innymi:
Konopie inne niż włókniste
Najczęściej chodzi o marihuanę, haszysz albo inne produkty zawierające THC powyżej dopuszczalnych limitów. Samo twierdzenie, że „to CBD”, nie wystarczy, jeśli badanie wykaże inną zawartość substancji czynnej.
Amfetamina, metamfetamina, MDMA
W sprawach dotyczących proszku, kryształów albo tabletek znaczenie ma skład, masa netto substancji i ustalenie, czy chodziło o posiadanie, udzielanie czy obrót.
Kokaina, heroina i opioidy
Przy takich substancjach organy zwykle ostrożniej oceniają ryzyko społeczne, zwłaszcza gdy ilość wskazuje na coś więcej niż jednorazowe użycie.
Nowe substancje psychoaktywne
To między innymi substancje syntetyczne, których skład bywa zmieniany. W takich sprawach trzeba sprawdzić, czy substancja była objęta wykazem w dacie czynu.
Nie opieraj obrony na potocznej nazwie substancji. W sprawie karnej trzeba ustalić, co dokładnie zabezpieczono, jaka była ilość, czy wykonano badanie i czy substancja znajduje się w aktualnym wykazie.
Narkotyki twarde i miękkie – czy ten podział ma znaczenie prawne?
Podział na narkotyki twarde i miękkie funkcjonuje w rozmowach potocznych, publicystyce i profilaktyce. W sprawie karnej nie powinien być jednak traktowany jako prosta odpowiedź na pytanie, co grozi za posiadanie.
Prawo nie działa według schematu: „miękkie = bez konsekwencji, twarde = kara”. Posiadanie marihuany również może prowadzić do zarzutów. Z drugiej strony przy nieznacznej ilości przeznaczonej na własny użytek można analizować, czy są podstawy do umorzenia postępowania.
| Pytanie klienta | Co trzeba sprawdzić w praktyce? |
|---|---|
| Czy marihuana to narkotyk miękki? | W sprawie karnej ważniejsze jest to, czy zabezpieczony susz zawierał substancję objętą ustawą oraz jaka była ilość. |
| Czy za małą ilość narkotyków można uniknąć kary? | Można analizować art. 62a ustawy, ale umorzenie zależy od ilości, przeznaczenia na własny użytek i okoliczności sprawy. |
| Czy tabletka znaleziona przy mnie zawsze oznacza poważny zarzut? | Trzeba sprawdzić skład, ilość substancji aktywnej, miejsce znalezienia i to, czy organy przypisują tylko posiadanie, czy także udzielanie. |
| Czy „dopalacze” są legalne? | Nie można tak zakładać. Nowe substancje psychoaktywne i środki zastępcze również mogą powodować konsekwencje prawne. |
Co grozi za posiadanie narkotyków, środków odurzających albo substancji psychotropowych?
Podstawowy przepis to art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Dotyczy posiadania środków odurzających lub substancji psychotropowych wbrew przepisom ustawy.
Podstawowy typ posiadania
Za posiadanie środka odurzającego lub substancji psychotropowej grozi kara pozbawienia wolności do 3 lat.
Znaczna ilość
Jeżeli przedmiotem czynu jest znaczna ilość środków odurzających lub substancji psychotropowych, kara wynosi od roku do 10 lat pozbawienia wolności.
Wypadek mniejszej wagi
W lżejszych sytuacjach możliwa jest grzywna, kara ograniczenia wolności albo kara pozbawienia wolności do roku.
Nieznaczna ilość na własny użytek
Przy nieznacznej ilości przeznaczonej na własny użytek można rozważać wniosek o umorzenie na podstawie art. 62a.
Mała ilość nie oznacza automatycznie braku sprawy. Często trzeba aktywnie wykazać, że chodziło o nieznaczną ilość, własny użytek, niską społeczną szkodliwość i brak potrzeby karania.
Posiadanie nowych substancji psychoaktywnych – czy grozi za to kara?
Tak, ale przepis jest inny. Art. 62b ustawy dotyczy posiadania nowych substancji psychoaktywnych.
Za samo posiadanie nowej substancji psychoaktywnej grozi grzywna. Jeżeli chodzi o znaczną ilość, możliwa jest grzywna, kara ograniczenia wolności albo kara pozbawienia wolności do 3 lat.
Przy nieznacznej ilości przeznaczonej na własny użytek również można analizować możliwość umorzenia postępowania. Nie należy jednak zakładać, że „dopalacz” albo substancja syntetyczna jest bezpieczniejsza prawnie niż klasyczny narkotyk.
Nie tylko posiadanie. Kiedy sprawa robi się poważniejsza?
W praktyce duża część spraw zaczyna się od znalezienia substancji, ale później organy próbują ustalić, czy doszło też do udzielania, sprzedaży, przewozu albo uczestniczenia w obrocie. To zmienia ryzyko.
| Zachowanie | Możliwe ryzyko prawne |
|---|---|
| Posiadanie | Najczęściej art. 62 albo 62b ustawy, zależnie od rodzaju substancji. |
| Udzielenie innej osobie | Może wchodzić w grę art. 58. Gdy dotyczy małoletniego albo znacznych ilości, ryzyko kary rośnie. |
| Sprzedaż albo udzielenie dla korzyści | Może wchodzić w grę art. 59. To poważniejszy zarzut niż samo posiadanie. |
| Przewóz przez granicę albo nabycie wewnątrz UE | Może pojawić się art. 55. Takie sprawy wymagają szybkiej analizy dokumentów. |
| Wprowadzanie do obrotu | Może pojawić się art. 56, zwłaszcza gdy organy uznają, że substancja była przeznaczona do dalszego przekazywania. |
Uważaj na spontaniczne wyjaśnienia typu: „to było dla znajomego”, „miałem tylko przekazać” albo „ktoś mnie poprosił”. Takie zdania mogą przesunąć sprawę z posiadania w stronę udzielania, przewozu albo obrotu.
Dostałeś wezwanie albo masz zarzut za posiadanie?
Przed przesłuchaniem sprawdź, jaki dokładnie czyn jest Ci zarzucany, co zabezpieczono i czy w sprawie można analizować umorzenie, wypadek mniejszej wagi albo inną linię obrony.
Prześlij wezwanie lub opis sprawyKiedy nie warto zwlekać?
W sprawach narkotykowych czas ma znaczenie. Nie chodzi o panikę, tylko o to, żeby nie oddać najważniejszego etapu bez przygotowania.
- dostałeś wezwanie na policję, do prokuratury albo do sądu,
- zatrzymano Cię i zabezpieczono substancję, telefon, wagę, gotówkę albo inne przedmioty,
- masz postawione zarzuty z art. 62, 62b, 58, 59, 55 albo 56 ustawy,
- substancję znaleziono w samochodzie, mieszkaniu, paczce albo przesyłce,
- sprawa może wpłynąć na pracę, zaświadczenie o niekaralności, prawo pobytu albo wyjazd za granicę,
- policja pyta, od kogo substancja była, dla kogo była albo kto jeszcze miał do niej dostęp,
- w sprawie pojawia się osoba małoletnia, większa ilość albo podejrzenie sprzedaży,
- chcesz złożyć wniosek o umorzenie i nie wiesz, jak go uzasadnić.
Najczęstsze błędy po zatrzymaniu za narkotyki
1. Składanie wyjaśnień bez planu
Nie chodzi o to, żeby „nic nie mówić zawsze i wszędzie”. Chodzi o to, żeby wiedzieć, jaki jest etap sprawy, jakie są dowody i jakie znaczenie mogą mieć Twoje słowa.
2. Zakładanie, że mała ilość zamyka sprawę
Mała ilość może pomóc, ale nie kończy sprawy automatycznie. Trzeba jeszcze wykazać przeznaczenie na własny użytek i okoliczności uzasadniające umorzenie.
3. Podpisywanie protokołu bez czytania
Protokół przeszukania, zatrzymania albo przesłuchania może później wrócić w sprawie. Jeżeli coś jest zapisane nieprecyzyjnie, trzeba reagować od razu.
4. Tłumaczenie się cudzymi słowami
Zdania zasłyszane od znajomych typu „powiedz, że to pierwszy raz” albo „powiedz, że znalazłeś” mogą zaszkodzić, jeśli nie pasują do dowodów.
5. Ignorowanie telefonu i korespondencji
Wezwania, terminy i pisma z sądu nie znikną. Brak reakcji może utrudnić obronę albo doprowadzić do decyzji bez Twojego udziału.
6. Brak analizy wpływu na KRK
Dla wielu osób problemem nie jest tylko kara, ale też wpis w Krajowym Rejestrze Karnym, praca, licencje, studia, wyjazd albo pobyt za granicą.
Możliwe ścieżki działania
Nie każda sprawa narkotykowa musi wyglądać tak samo. Inaczej ocenia się jednorazowe posiadanie niewielkiej ilości, inaczej większą ilość, przesyłkę, sprzedaż albo udział kilku osób.
Analiza zarzutu i dokumentów
Najpierw trzeba sprawdzić, jaki dokładnie przepis pojawia się w sprawie, co zabezpieczono, gdzie, kiedy i w jakich okolicznościach.
Ocena, czy chodzi o posiadanie, czy coś więcej
Jeżeli organy sugerują udzielanie, sprzedaż, przewóz albo obrót, trzeba przeanalizować, na czym opierają takie twierdzenie.
Wniosek o umorzenie na podstawie art. 62a albo 62b
Może mieć znaczenie przy nieznacznej ilości przeznaczonej na własny użytek. Wniosek powinien odnosić się do konkretów, a nie tylko do ogólnego stwierdzenia, że „to było mało”.
Wniosek dowodowy
Czasem trzeba wnioskować o badanie substancji, uzupełnienie opinii, analizę wagi netto, sprawdzenie nagrań, przesłuchanie świadka albo weryfikację sposobu przeszukania.
Przygotowanie do przesłuchania
Przed przesłuchaniem warto omówić, jakie pytania mogą paść i jakie ryzyka wynikają z poszczególnych wersji wydarzeń.
Obrona przed sądem
Jeżeli sprawa trafi do sądu, trzeba ocenić, czy celem jest uniewinnienie, umorzenie, warunkowe umorzenie, łagodniejsza kwalifikacja albo ograniczenie konsekwencji.
Jakie dokumenty przygotować przed kontaktem z adwokatem?
Nie musisz mieć pełnych akt sprawy. Na początek wystarczy to, co już masz. Ważne są daty, pisma i opis zdarzenia.
- wezwanie z policji, prokuratury albo sądu,
- protokół zatrzymania osoby, jeśli został wydany,
- protokół przeszukania mieszkania, samochodu, plecaka albo odzieży,
- pokwitowanie zatrzymania rzeczy,
- postanowienie o przedstawieniu zarzutów,
- informację, jaka substancja została zabezpieczona według policji,
- informację o ilości brutto i netto, jeśli jest podana,
- wynik badania narkotestem albo opinię biegłego, jeśli już jest,
- korespondencję z organami,
- wyrok nakazowy, akt oskarżenia albo wniosek prokuratora, jeśli już przyszły,
- krótki opis zdarzenia: gdzie znaleziono substancję, kto był obecny, co powiedziała policja, co zostało podpisane.
Pomaga prosta oś czasu. Zapisz: kiedy doszło do zatrzymania, kiedy było przeszukanie, kiedy dostałeś wezwanie i czy składałeś już wyjaśnienia.
Czy sprawę o narkotyki można skonsultować zdalnie?
Tak, pierwszy etap zwykle można rozpocząć zdalnie. Wystarczy przesłać zdjęcia albo skany dokumentów i krótko opisać, co się wydarzyło.
Co można sprawdzić online?
- czy wezwanie dotyczy świadka, podejrzanego czy oskarżonego,
- jaki przepis pojawia się w sprawie,
- czy grozi wpis do KRK,
- czy wchodzi w grę art. 62a albo 62b,
- czy trzeba działać przed konkretnym terminem.
Co można przygotować zdalnie?
- plan przed przesłuchaniem,
- wniosek o umorzenie,
- wnioski dowodowe,
- sprzeciw od wyroku nakazowego,
- pismo do prokuratury albo sądu.
Jeżeli konieczna będzie obecność adwokata przy czynnościach albo na rozprawie, można ustalić dalszy plan po analizie dokumentów.
Jak kancelaria może pomóc w sprawie o środki odurzające lub substancje psychoaktywne?
Kancelaria Lexay może pomóc uporządkować sprawę od pierwszego pisma albo wezwania. W sprawach karnych liczy się nie tylko znajomość przepisów, ale też ostrożność przed przesłuchaniem i właściwa reakcja na dokumenty.
Sprawdzenie zarzutów
Ustalimy, czy sprawa dotyczy posiadania, udzielania, sprzedaży, przewozu, obrotu albo nowej substancji psychoaktywnej.
Analiza dokumentów
Sprawdzimy protokoły, wezwania, postanowienia, wyniki badań i terminy, które mogą mieć znaczenie dla obrony.
Przygotowanie do przesłuchania
Omówimy, jakie pytania mogą paść i czego nie robić pochopnie przed policją albo prokuratorem.
Wnioski i pisma
Możemy przygotować wniosek o umorzenie, wnioski dowodowe, sprzeciw od wyroku nakazowego albo inne pismo procesowe.
Obrona w sądzie
Jeżeli sprawa trafi na rozprawę, możemy reprezentować Cię przed sądem i pilnować, żeby Twoja wersja oraz dowody zostały przedstawione we właściwy sposób.
Ocena skutków dla KRK
Sprawdzimy, jakie rozwiązania mogą ograniczyć ryzyko wpisu do Krajowego Rejestru Karnego albo innych konsekwencji życiowych.
Masz sprawę o narkotyki albo substancje psychoaktywne?
Prześlij wezwanie, protokół albo postanowienie o zarzutach. Sprawdzimy, jaki jest etap sprawy, co Ci grozi i czy można podjąć działania przed przesłuchaniem, decyzją prokuratora albo rozprawą.
Nie musisz od razu znać przepisów. Na początku wystarczy opis sytuacji, dokumenty i informacja, czy masz już wyznaczony termin.
Skontaktuj się z kancelariąFAQ
Co to są środki odurzające?
Środki odurzające to substancje objęte kontrolą na podstawie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i przepisów wykonawczych. W praktyce nie wystarczy potoczna nazwa substancji. Trzeba sprawdzić, czy znajduje się w aktualnym wykazie.
Czy substancja odurzająca to to samo co środek odurzający?
„Substancja odurzająca” to określenie potoczne. Ustawa posługuje się między innymi pojęciem „środek odurzający”. W sprawie karnej znaczenie ma kwalifikacja prawna substancji, a nie tylko potoczna nazwa.
Co grozi za posiadanie narkotyków?
Za posiadanie środków odurzających lub substancji psychotropowych grozi kara pozbawienia wolności do 3 lat. Przy znacznej ilości kara może wynosić od roku do 10 lat. W lżejszych sytuacjach możliwa jest łagodniejsza kwalifikacja.
Czy za małą ilość narkotyków można umorzyć sprawę?
Może być to możliwe, jeżeli chodzi o nieznaczną ilość przeznaczoną na własny użytek, a kara byłaby niecelowa ze względu na okoliczności czynu i jego społeczną szkodliwość. Trzeba to jednak uzasadnić w konkretnej sprawie.
Czy narkotyki twarde i miękkie są rozróżniane w prawie?
To popularny podział, ale nie podstawowy podział prawny. W sprawie karnej ważniejszy jest rodzaj substancji według wykazu, ilość, cel posiadania i okoliczności zabezpieczenia.
Czy mogę iść sam na przesłuchanie w sprawie narkotykowej?
Możesz, ale nie zawsze jest to rozsądne. Przed przesłuchaniem trzeba wiedzieć, czy występujesz jako świadek, podejrzany czy oskarżony oraz jakie ryzyko wiąże się z wyjaśnieniami.
Czy posiadanie dopalaczy jest karalne?
Nowe substancje psychoaktywne również mogą powodować konsekwencje prawne. Za ich posiadanie grozi grzywna, a przy znacznej ilości także kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 3 lat.
Data publkacji: 7 kwiecień 2022
