Władza rodzicielska po rozwodzie
Rozwód rodziców jest zawsze trudnym wydarzeniem, szczególnie dla dzieci. Polska ustawa dąży do zapewnienia, aby po rozstaniu rodziców, prawa i dobro dziecka były w pełni chronione. W trakcie sprawy rozwodowej Sąd nie tylko orzeka o zakończeniu małżeństwa, ale także decyduje o władzy rodzicielskiej, alimentach czy kontaktach dziecka z rodzicami.
Władza Rodzicielska
Kwestię tę regulują artykuły od 92 do 112 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W Polsce dziecko aż do pełnoletniości pozostaje pod władzą rodzicielską, która to przysługuje obojgu rodzicom, chyba że sąd dla dobra dziecka orzekł o zawieszeniu, ograniczeniu lub pozbawieniu władzy rodzicielskiej jednego lub obojga rodziców. Jeżeli jedno z rodziców nie żyje albo nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, władza rodzicielska przysługuje drugiemu z rodziców. To samo dotyczy wypadku, gdy jedno z rodziców zostało pozbawione władzy rodzicielskiej albo gdy jego władza rodzicielska uległa zawieszeniu. Jeżeli żadnemu z rodziców nie przysługuje władza rodzicielska albo jeżeli rodzice są nieznani, ustanawia się dla dziecka opiekę.
Władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw.
Dziecko pozostające pod władzą rodzicielską winno rodzicom posłuszeństwo, a w sprawach, w których może samodzielnie podejmować decyzje i składać oświadczenia woli, powinno wysłuchać opinii i zaleceń rodziców formułowanych dla jego dobra. Władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. Rodzice przed powzięciem decyzji w ważniejszych sprawach dotyczących osoby lub majątku dziecka powinni je wysłuchać, jeżeli rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości dziecka na to pozwala, oraz uwzględnić w miarę możliwości jego rozsądne życzenia. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania. Jednakże o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie, w braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy.
Władza rodzicielska po rozwodzie
Wyrok sądu, w którym znajduje się orzeczenie rozwodu, zawiera także rozstrzygnięcie o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków oraz ewentualnych kontaktach z dzieckiem czy podziale kosztów jego utrzymania i wychowania. Sąd może w tym aspekcie uwzględnić pisemne porozumienie małżonków, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Istotny jest fakt, iż rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia. Na zgodny wniosek stron sąd nie orzeka o utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem.
Skorzystaj z E-porady prawnej
Zadanie pytania nic Cię nie kosztuje. Wstępna analiza i wycena jest bezpłatna oraz nie zobowiązuje do współpracy.
Wspólna Władza Rodzicielska
W przypadkach, gdy rodzice są w stanie współpracować w sprawach dotyczących dziecka, sąd może zdecydować o wspólnej władzy rodzicielskiej, uwzględniając pisemne porozumienie rodziców o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej oraz utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie. Wówczas rodzice mają równe prawa i obowiązki względem dziecka. Ważne jest, aby rodzice byli w stanie osiągnąć porozumienie w kwestiach istotnych dla dziecka, takich jak jego zdrowie, edukacja, wyjazdy za granicę czy miejsce zamieszkania. W sytuacji, gdy rodzice nie osiągną porozumienia lub nie będzie ono zgodne z dobrem dziecka, sąd może rozstrzygnąć o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców.
Ograniczenie lub Pozbawienie Władzy Rodzicielskiej
Jeżeli dobro dziecka za tym przemawia, sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do dziecka.
Jeśli istnieje ryzyko, że wykonywanie władzy rodzicielskiej przez jednego z rodziców mogłoby zagrażać dobru dziecka, sąd może zdecydować o ograniczeniu lub pozbawieniu władzy rodzicielskiej tego rodzica. Decyzje te są podejmowane na podstawie dowodów przedstawionych przez strony oraz opinii biegłych.
W razie wątpliwości, któremu z rodziców powinna przypaść władza rodzicielska, sąd zleca sporządzenie opinii przez Opiniodawczy Zespół Specjalistów Sądowych (OZSS).
W kwestii ograniczenia władzy rodzicielskiej istotne jest wskazanie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 1968 r. III CZP 70/66, która stanowi, iż obecnie dopuszczalne jest także pozostawienie pełni władzy rodzicielskiej obojgu rozwiedzionym małżonkom. Takiego rozstrzygnięcia nie można jednak traktować jako reguły. Wymaga ono bowiem ustalenia, że stosunek wzajemny małżonków oraz inne okoliczności, a przede wszystkim ich dotychczasowy stosunek do dzieci oraz wzajemne kontakty w tym zakresie, zapewniają szanse zgodnego wykonywania przez oboje rodziców władzy rodzicielskiej wspólnie, w sposób odpowiadający dobru dziecka i interesowi społecznemu. W tej samej uchwale Sąd Najwyższy wyraził stanowisko, zgodnie z którymw każdym wypadku, w którym wykonywanie władzy rodzicielskiej powierza się jednemu z rodziców, należy w wyroku orzekającym rozwód określić w sposób konkretny, do jakiego rodzaju obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka ogranicza się władzę rodzicielską drugiego z rodziców. Nie ma tutaj przesądzającego znaczenia sytuacja materialna rodzica.
Władza rodzicielska w polskim porządku prawnym ma na celu ochronę dobra dziecka oraz zapewnienie mu właściwych warunków do harmonijnego rozwoju. Przepisy prawa, jak również orzecznictwo sądów rodzinnych, koncentrują się na zagwarantowaniu najlepszego interesu małoletniego w każdej sytuacji, przy jednoczesnym poszanowaniu praw i obowiązków przysługujących rodzicom.
